Jacobaea vulgaris subsp. vulgaris

Die felgele wuivende bloemen langs wegen, in weilanden, natuurgebieden en tuinen. Al jaren wordt er een discussie over gevoerd en het lijkt alsof deze discussie alleen maar grimmiger wordt. Er wordt met het vingertje gewezen naar Rijkswaterstaat, naar boeren, naar natuurbeschermingsorganisaties en laatst hoorde ik dat paardeneigenaren de schuldigen zouden zijn. Deze discussie draait niet alleen op volle toeren in Nederland maar ook in Duitsland gaat het hard tegen hard en ik neem aan dat het in andere landen niet anders zal zijn.

Maar wat als het massaal voorkomen van Jacobskruiskuid (Jkk) een poging is om de biodiversiteit te herstellen?

Jacobskruiskruid is een inheemse plant en wordt in de Flora Batava (1800-1934), samengesteld door Jan Kops, beschreven.
Een vrij algemeen voorkomende plant die voorkomt in vochtige weilanden, langs zandpaden maar ook in de duinen. Het kan door runderen gegeten worden maar is niet goed voor schapen en geiten. De bijen zijn gek op de bloemen.

Er doen inmiddels heel wat theorieën de ronde waarom Jkk zich nu ineens zo massaal verspreidt. Komt het nu wel of niet door de stikstof, is het nu wel of niet bewust ingezaaid en eten vee en paarden er nu wel of niet in verse of gedroogde toestand van.

Het gif, pyrrolizidine alkaloïde (PA), is vooral de bron van de discussie. De plant bevat deze stof om zichzelf te beschermen tegen vraat van insecten maar ook van grote grazers. De bittere smaak zou ze moeten weerhouden om ervan te eten. Ook de bloemen bevatten PA en zelfs de nectar, maar bijen en hun larven hebben hier geen last van. Dit is eigenlijk ook wel logisch want anders zou het zo massaal verspreiden van de plant niet mogelijk zijn.

Mijn ervaring is dat Noah en Molly er niet van eten, hiermee zeg ik niet dat alle paarden Jkk links laten liggen. Ik zorg ervoor dat Noah en Molly altijd ruwvoer tot hun beschikking hebben zoals hooi en gras. Het zou mij niets verwonderen dat paarden die in overbegraasde weiden zonder extra ruwvoer leven, zich wel te goed zouden doen aan deze plant. Al denk ik dat zij nog wel meer problemen hebben, maar dat terzijde.

Volgens mij staat de toename van Jkk niet op zich want zoals elke plant behoort Jkk ook tot een ecosysteem dat in balans zou moeten zijn. Want in dezelfde tijd dat de hoeveelheid Jkk toeneemt, nemen de hoeveelheid andere soorten planten en insecten drastisch af. De eenzijdige akkers en productieweiden nemen toe, evenals de strak gemaaide bermen zonder bloemen waardoor de biodiversiteit nog verder af neemt.

Mijn ervaring is dat er planten in je omgeving groeien die er nodig zijn. Zou het daarom niet kunnen zijn dat Jkk een wanhoopspoging is om de overgebleven insecten van genoeg voedsel te voorzien? Ze worden immers door meer dan 150 soorten insecten bezocht, waar moeten deze anders hun voedsel nog halen. De natuur streeft altijd naar een balans en maakt geen fouten, is de balans weg dan wordt er geprobeerd deze te herstellen. Helaas wordt dit vaak door de mens niet herkend en verkeerd geïnterpreteerd.

Ik beheer ook een weide voor mijn paarden, ik ken deze wei al meer dan 15 jaar. Wij hebben eigenlijk al jaren een stabiele hoeveelheid Jkk staan. Een paar keer per jaar doe ik een ronde en steek de rozetten uit, nu staat er her en der een bloeiende plant. Maar het overspoelt ons niet ondanks dat de buurwei bomvol staat met bloeiende planten die binnenkort in zaad schieten.

Ik denk dat we moeten stoppen met het wijzen naar elkaar en samen moeten proberen een oplossing te vinden voor een veel groter probleem dan alleen die gele bloemen. Want zij zijn volgens mij alleen maar de boodschappers die ons iets proberen te vertellen over de toestand van onze leefomgeving.

We moeten weer de balans in het ecosysteem herstellen zodat de biodiversiteit vergroot wordt en ons niet focussen op het bestrijden van één plant want hierdoor trekken we alles nog verder uit balans.

En wil je meer weten over wat planten voor paarden betekenen? Waarom verse planten cruciaal zijn voor paarden? Houd dan mijn website en sociale media in de gaten want najaar 2026 verschijnt mijn tweede boek ‘Waarom paarden planten eten – Natuurlijke voeding voor paarden’.

Het voeren van de door mij besproken planten aan paarden is volledig op eigen risico. Ik beschrijf louter de observaties van mijn eigen paarden en ben geen arts of therapeut. Bij ziektes altijd een arts of kundige therapeut raadplegen.